Jasper Broers, WIA-expert bij Nationale-Nederlanden, volgt de ontwikkelingen rond verzuim en arbeidsongeschiktheid op de voet en deelt zijn inzichten. “Werknemers die al twee jaar ziek zijn, wachten op duidelijkheid,” zegt Jasper. “Juist voor hen is het belangrijk dat het sociale stelsel goed werkt.”

“De WIA is de wet voor mensen die langdurig arbeidsongeschikt zijn. Werknemers kunnen een WIA-uitkering aanvragen nadat ze 104 weken ziek zijn.”

In die periode doen werkgever en werknemer er alles aan om terugkeer naar werk mogelijk te maken. Als dat niet lukt, volgt een beoordeling door UWV. Daar zijn drie uitkomsten mogelijk.

“De eerste is de IVA. Die is voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Zij kunnen niet meer werken. De tweede is de WGA. Dat is voor mensen die nog (deels) kunnen werken. Voor hen blijft re-integratie belangrijk. De derde uitkomst geldt voor mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn. Zij krijgen geen WIA-uitkering.”

“De 42^e weekmelding is het moment waarop de werkgever de zieke werknemer aanmeldt bij UWV. Dit aantal meldingen stijgt in alle leeftijdsgroepen. Dat betekent dat meer mensen langdurig ziek zijn. De grootste procentuele stijging zien we bij jongeren tot 25 jaar. Maar als je naar aantallen kijkt, is de groei het grootst bij mensen tussen de 35 en 45 jaar. Ook valt op dat de stijging bij vrouwen groter is dan bij mannen. Dat patroon zagen we eerder al, en het zet door.”

“In 2024 steeg het langdurig verzuim ook al. Toen ging het om ongeveer 4%. In 2025 is dat 5,5%. Dat lijkt misschien een klein verschil, maar het is een duidelijke toename. En dat heeft effect op de WIA-instroom.”

“In 2025 gaat het om ongeveer 96.600 aanvragen. Dat is weer 4% meer dan een jaar eerder. Dat is op zich niet vreemd als het aantal werkenden groeit. Maar het aantal aanvragen groeit harder dan het aantal werkenden. En dat is zorgwekkend. Het laat zien hoeveel mensen relatief uitvallen. En dat zegt iets over de druk die mensen ervaren. Blijkbaar lukt het steeds minder goed om gezond te blijven werken. We verwachten daarom dat het aantal WIA-aanvragen ook in 2026 weer toeneemt.”

“Een sociaal-medische beoordeling is de basis voor een WIA-beslissing. De verzekeringsarts kijkt naar de medische beperkingen en de arbeidsdeskundige kijkt wat iemand nog kan doen. Samen bepalen zij of iemand recht heeft op een uitkering. In 2025 zijn er ongeveer 74.000 beoordelingen uitgevoerd. Dat is zo’n 10% minder dan het jaar ervoor, terwijl het aantal WIA-aanvragen juist stijgt."

Click to edit...

“Daar zijn meerdere redenen voor. In de eerste acht maanden van 2025 zijn er geen verkorte beoordelingen gedaan voor 60-plussers. En er is minder gebruikgemaakt van zzp-artsen. Hierdoor is de werkvoorraad van UWV sterk opgelopen: met ongeveer 45%. Dat zijn zo’n 44.000 mensen die wachten op een beoordeling. De gemiddelde wachttijd is nu negen maanden. En dat komt bovenop de twee jaar ziekte die mensen al hebben doorgemaakt. Dat is een lange periode van onzekerheid.”

“Het totaal aantal toegekende WIA-uitkeringen is gedaald. Dat komt vooral doordat er minder aanvragen zijn afgehandeld. Het betekent niet dat het beter gaat. Ook zien we een stijging in het aantal jonge mensen dat een WIA-uitkering krijgt. Dat is zorgelijk. Er zijn steeds meer twintigers met een WIA-uitkering. Die hebben nog een heel werkleven voor zich. Ook valt op dat meer vrouwen een beroep doen op de WGA. Bij de IVA is de verdeling tussen mannen en vrouwen ongeveer gelijk.”

“Vrouwen werken vaker in sectoren zoals zorg en onderwijs. Daar zien we de grootste stijging in verzuim. Maar er speelt meer.” Hij wijst ook op maatschappelijke factoren. “Denk aan de combinatie van werk, gezin en mantelzorg. Veel mensen ervaren druk vanuit meerdere kanten. Dat telt op.”

“Daar zien we een flinke daling. Waar het eerdere jaren rond de 20.000 herbeoordelingen per jaar lag, verwerkte UWV er in 2025 zo’n 14.000. In 2026 verwachten we dat er nog maar 6.000 herbeoordelingen gedaan kunnen worden door de beperkte capaciteit. Dat betekent dat mensen langer moeten wachten op een nieuwe beoordeling. En dat is lastig, want hun situatie kan veranderen. Iemand kan meer of minder arbeidsongeschikt worden. In de praktijk betekent dit dat mensen soms jaren wachten. Dat is eigenlijk niet uit te leggen. Het sociale stelsel zou juist mee moeten bewegen.”

“UWV heeft de afgelopen jaren fouten gemaakt bij het berekenen van WIA-uitkeringen. Daardoor kregen tienduizenden mensen een te hoge of juist te lage uitkering. Daar is een herstelplan voor opgesteld en daarmee boeken ze vooruitgang. We verwachten dat de eerste mensen deze zomer bericht krijgen van UWV over de aanpassing van hun uitkering. Dat zijn vooral mensen waarbij één fout is gevonden, bijvoorbeeld in het dagloon.”

“Een aantal tijdelijke maatregelen is gestopt, zoals de inzet van zzp-verzekeringsartsen. Maar er zijn ook nieuwe initiatieven. Zo is er een proeftuin gestart waarin bedrijfsartsen en verzekeringsartsen samenwerken. Dat kan helpen om beoordelingen sneller uit te voeren. De eerste resultaten hiervan verwachten we volgend jaar.

Daarnaast wordt gekeken of ook herbeoordelingen in deze samenwerking opgenomen kunnen worden. Maar de capaciteit blijft een probleem. De werkdruk bij verzekeringsartsen is hoog. Dat maakt het lastig om nieuwe artsen aan te trekken. Terwijl we die hard nodig hebben.”

“In het regeerakkoord staat dat de IVA voor nieuwe gevallen mogelijk verdwijnt vanaf 2030. Dat vinden wij geen goede ontwikkeling.”

“Op dit moment is er een onderscheid tussen mensen die duurzaam en volledig arbeidsongeschikt zijn (IVA) en mensen die wel nog deels kunnen werken en voor wie er zicht is op herstel (WGA). Bij het afschaffen van de IVA is dit onderscheid er niet meer. Er wordt dan niet meer beoordeeld of mensen 100% arbeidsongeschikt blijven, of dat er zicht is op herstel. Daardoor blijft het onduidelijk bij wie het inzetten van re-integratiemogelijkheden wel zinvol is, en bij wie niet.

Voor werknemers betekent het afschaffen van de IVA mogelijk 5% minder inkomen en onduidelijkheid over re-integratieverplichtingen. Voor werkgevers kan het leiden tot hogere kosten en meer verplichtingen. De vervroegde IVA komt dan bijvoorbeeld ook te vervallen. Dus werkgevers moeten dan in elk ziektegeval 104 weken loon doorbetalen. Want het is dan niet duidelijk wie wel en wie niet duurzaam arbeidsongeschikt is. En uiteindelijk kan dat ertoe leiden dat minder mensen weer aan het werk gaan.”

“De instroom in de WIA groeit, terwijl de capaciteit om aanvragen te verwerken daalt. Wachttijden lopen op en herbeoordelingen nemen af. Tegelijk verandert de groep mensen die langdurig uitvalt. Dit zijn steeds meer jongeren en vrouwen. Dat is een zorgelijke trend. De druk op mensen is hoog, op het werk én daarbuiten.”

“Een brede aanpak. We moeten kijken naar werk, maar ook naar mentale belasting en maatschappelijke druk. Hoe brengen we dat beter in balans?”

Voor werkgevers en adviseurs ligt hier een belangrijke rol. “Blijf in gesprek, herken signalen op tijd en zorg voor goede begeleiding. Schakel hulp in als dat nodig is.”

Nationale-Nederlanden ondersteunt daarbij met kennis, inzicht en oplossingen voor verzuim en arbeidsongeschiktheid. “Niemand hoeft het alleen te doen. Juist door samen te werken, kunnen we het verschil maken. Voor werkgevers én werknemers. Wat er ook gebeurt: je staat er niet alleen voor.”

Deel dit artikel